O autorze
Jerzy Gorzelik - historyk sztuki, pracownik Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Zwierzę polityczne: od kilkunastu lat działa w Ruchu Autonomii Śląska, któremu przewodniczy od roku 2003. Od 2010 r. radny sejmiku, a w latach 2010-2013 członek zarządu województwa śląskiego.

Od ofermy po ostrą zimę. Kto zmienił bieg dziejów Górnego Śląska?

„Dziennik Zachodni” zwrócił się do mnie o opracowanie autorskiej listy…, no właśnie, tu pojawia się pewien problem. Post factum w gazecie wyczytałem, że wybitnych Ślązaków. Tymczasem ja dostarczyłem spis postaci, niekoniecznie Ślązaków, które miały, w moim przekonaniu, największy wpływ na dzieje Górnego Śląska. A że wpływowy to niekoniecznie wybitny, Górny Śląsk to nie cały Śląsk, więc lista zapewne nie do końca spełnia oczekiwania redakcji. Praca została jednak wykonana, więc szkoda by było nie podzielić się jej efektami, nawet jeśli wynikają z nieporozumienia. Oto one.

1. Fryderyk Wilhelm III – król Prus w latach 1797-1840, władca wyjątkowo nieudolny, szczęśliwie po przegranej w kompromitującym stylu wojnie z Napoleonem, znalazł w sobie dość zdrowego rozsądku, by nie przeszkadzać swoim ministrom. A że ci byli bardziej rozgarnięci od monarchy, lesseferyzm króla zaowocował szeregiem reform (znanych jako reformy Hardenberga-Steina) wprowadzających pruski Górny Śląsk w nowoczesność: ustanowieniem samorządu miejskiego, równouprawnieniem Żydów, zniesieniem poddaństwa chłopów i pańszczyzny oraz monopolów cechowych. Dowód na to, że czasem bierność pozwala ofermom pozytywnie zmieniać bieg historii.



2. Mieszko Plątonogi – książę raciborski (od 1172) i opolski (od 1201), nie grzeszył nadmiarem braterskich uczuć, przeciw starszemu bratu zbuntował nawet jego syna, ale dzięki temu skupił w swoich rękach ziemie, które później nazwano Górnym Śląskiem.

3. Jerzy Hohenzollern-Ansbach zwany Pobożnym (der Fromme) – książę karniowski i raciborski, pan na Bytomiu, wraz z Janem Dobrym wydał w 1528 r. nowoczesne prawo górnicze zwane Ordunkiem Gornym, korespondował z Lutrem i był głównym promotorem jego nauk na Górnym Śląsku.

4. Jan II Dobry – ostatni Piast na książęcym tronie w Opolu, skupił pod swoim panowaniem większą część Górnego Śląska, wraz z Jerzym Hohenzollern-Ansbach wydał nowoczesne prawo górnicze - Ordunek Gorny, starał się chronić prawa chłopów.

5. Friedrich Wilhelm von Reden – stworzył koncepcję rozwoju gospodarczego Górnego Śląska, sprowadził wybitnych fachowców z Wielkiej Brytanii i położył podwaliny pod potęgę górnośląskiego przemysłu.

6. Adam Napieralski – twórca potężnego koncernu prasowego, nazywany królem polskiej prasy - z jego siłą musiał liczyć się Korfanty, który bez wykonanej przez Napieralskiego tytanicznej pracy, niewiele by zdziałał.

7. Franz Winckler – self-made man, który piął się z mozołem po szczeblach kariery, zdobywał wiedzę i doświadczenie, aż w końcu poślubił bogatą wdowę i z Katowic stworzył nowoczesne miasto, choć sam nadania praw miejskich nie dożył. Jego spadkobiercy kontynuowali dzieło przodka, a Eva von Thiele-Winckler zapisała się złotymi zgłoskami w dziejach nie tylko śląskiego protestantyzmu.

8. Wojciech Korfanty – bez jego charyzmy i znajomości górnośląskich realiów warszawscy politycy zobaczyliby Górny Śląsk jak świnia niebo. Odwdzięczyli się w sposób niesłusznie kojarzony ze zwyczajami tego sympatycznego przedstawiciela parzystokopytnych.

9. Carolus Godulla (jak sam się podpisywał) – król cynku, przykład kariery w amerykańskim stylu i możliwości, jakie stwarzała industrializacja; jeden z bohaterów modernizacji Górnego Śląska w XIX wieku.

10. Generał Mróz – zapobiegł sukcesowi Napoleona w 1812, przyczyniając się do wzrostu potęgi Prus, potem wytracił, do spółki z Hitlerem i Stalinem, tysiące Górnoślązaków i zmienił losy II wojny, a tym samym zadecydował o najnowszych dziejach Górnego Śląska.
Trwa ładowanie komentarzy...